Hành vi trốn thuế là gì? Mức phạt cao nhất đối với hành vi trốn thuế

1. Hành vi trốn thuế là gì?

Hành vi trốn thuế là những hành vi của người nộp thuế cố ý dùng thủ đoạn nhằm tránh nghĩa vụ thuế với Nhà nước, như không khai thuế, khai sai dẫn đến thiếu số thuế phải nộp, che giấu doanh thu, sử dụng hóa đơn giả hoặc tài liệu bất hợp pháp để giảm số thuế phải nộp… Các hành vi này thuộc phạm trù vi phạm pháp luật thuế và có thể bị xử phạt hành chính hoặc hình sự tùy mức độ nghiêm trọng. 

2. Những hành vi nào bị coi là trốn thuế?

Căn cứ các văn bản pháp luật hiện hành, nhiều hành vi liên quan tới thuế bị xem là trốn thuế, bao gồm (không giới hạn):

– Không khai hoặc khai sai số liệu thuế dẫn đến thiếu số thuế phải nộp. 

– Không nộp hồ sơ đăng ký thuế, không nộp hồ sơ khai thuế hoặc nộp sau thời hạn quy định. 

– Không ghi chép đầy đủ doanh thu trên sổ sách kế toán hoặc không xuất hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ. 

– Sử dụng hóa đơn, chứng từ giả mạo để giảm số thuế phải nộp. 

– Không kê khai doanh thu thực tế hoặc cố ý che giấu doanh thu.

Những hành vi này không chỉ bị xử phạt hành chính mà còn có thể dẫn tới truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm. 

3. Phân loại hình phạt đối với hành vi trốn thuế

A. Phạt hành chính

Trong trường hợp hành vi trốn thuế chưa đủ mức truy cứu hình sự, người nộp thuế vẫn bị xử lý theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP về vi phạm trong lĩnh vực thuế và hóa đơn:

– Phạt tiền tương ứng 1 lần số tiền thuế trốn nếu có tình tiết giảm nhẹ. 

– Phạt tiền 1,5 lần số thuế trốn nếu không có tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ. 

– Phạt tiền 2–2,5 lần số thuế trốn nếu có tình tiết tăng nặng.

– Phạt tiền tối đa 3 lần số thuế trốn nếu có từ 3 tình tiết tăng nặng trở lên. 

Ngoài ra, người vi phạm còn bị buộc nộp đủ số thuế trốn và tiền chậm nộp theo quy định. 

B. Xử lý hình sự

Khi hành vi trốn thuế đạt đến độ nghiêm trọng theo quy định tại Điều 200 Bộ luật Hình sự (BLHS) Việt Nam, cá nhân, tổ chức sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự. 

Theo pháp luật hiện hành:

Đối với cá nhân:

– Với số thuế trốn từ 100 triệu đến dưới 300 triệu đồng, hoặc dưới 100 triệu nhưng tái phạm:
➤ Phạt tiền 100–500 triệu đồng hoặc phạt tù 3 tháng–1 năm.

– Với hành vi nghiêm trọng (tổ chức trốn thuế, tái phạm, tái phạm nguy hiểm, số thuế trốn 300–1.000 triệu)
➤ Phạt tiền 500 triệu–1,5 tỷ đồng hoặc phạt tù 1–3 năm. 

– Với hành vi trốn thuế đối với số tiền 1 tỷ đồng trở lên
➤ Phạt tiền 1,5–4,5 tỷ đồng hoặc phạt tù 2–7 năm. 

Ngoài ra, cá nhân phạm tội có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, bị cấm hành nghề hoặc tịch thu tài sản.

Đối với pháp nhân thương mại (doanh nghiệp):

– Phạt tiền từ 3 tỷ đến 10 tỷ đồng.

– Có thể tạm ngừng hoạt động, cấm kinh doanh trong lĩnh vực liên quan, cấm huy động vốn. 

👉 Đây là mức phạt cao nhất khi trốn thuế, thể hiện tính nghiêm khắc của pháp luật nhằm ngăn chặn hành vi gian lận thuế. 

4. Điểm phân biệt trốn thuế và vi phạm thuế thông thường

5. Vì sao pháp luật xử phạt trốn thuế nghiêm khắc?

Trốn thuế không chỉ gây thất thu cho ngân sách Nhà nước mà còn gây bất bình đẳng cạnh tranh, ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh lành mạnh. Do đó, pháp luật Việt Nam quy định chặt chẽ cả xử phạt hành chính và hình sự để đảm bảo tính răn đe. 

Hành vi trốn thuế là hành vi cố ý vi phạm nghĩa vụ thuế, có thể bị xử lý từ phạt tiền theo số thuế trốn đến xử lý hình sự nghiêm khắc khi đủ điều kiện. Pháp luật Việt Nam quy định mức phạt cao nhất là phạt tiền đến 4,5 tỷ đồng và/hoặc phạt tù đến 7 năm đối với cá nhân, còn doanh nghiệp có thể bị phạt tới 10 tỷ đồng và chịu các biện pháp bổ sung nghiêm ngặt.